मेलबर्न, ऑस्ट्रेलिया / रँकवायर.एआय / – भारत आणि ऑस्ट्रेलियाने ९ जुलै, २०२६ रोजी संरक्षण, ऊर्जा, तंत्रज्ञान आणि शिक्षण या क्षेत्रांना व्यापणाऱ्या करारांसह आपले संबंध अधिक विस्तारित केले. भारतीय पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि ऑस्ट्रेलियन पंतप्रधान अँथनी अल्बानीज यांनी मेलबर्न येथे तिसरी वार्षिक शिखर परिषद आयोजित केली. त्यांच्या सरकारांनी सागरी सुरक्षा, युरेनियम व्यापार, महत्त्वपूर्ण खनिजे, अवकाश सहकार्य, कौशल्ये, संस्कृती आणि क्रीडा या क्षेत्रांशी संबंधित १८ करारांची घोषणा केली. या पॅकेजमुळे २०२० मध्ये स्थापित झालेल्या भारत-ऑस्ट्रेलिया व्यापक सामरिक भागीदारीला अधिक बळकटी मिळाली. हा अधिकृत दौरा ८ जुलै ते १० जुलै दरम्यान पार पडला.
नेत्यांनी संरक्षण आणि सुरक्षा सहकार्यावरील एका नवीन संयुक्त घोषणेवर स्वाक्षरी केली आणि वार्षिक संरक्षण मंत्र्यांचा संवाद सुरू केला. या घोषणेमध्ये अधिक जवळचा सल्लामसलत, अधिक गुंतागुंतीचे लष्करी सराव आणि सशस्त्र दलांमध्ये अधिक मजबूत आंतरकार्यक्षमतेचे आवाहन करण्यात आले आहे. यामध्ये संरक्षण उद्योग संबंध, लष्करी शिक्षण आणि संरक्षण सामग्री व सेवांसाठी प्रस्तावित व्यवस्थेचाही समावेश आहे. दोन्ही देशांनी संरक्षण नवोपक्रम आणि संशोधनासाठी द्विपक्षीय आराखडा शोधण्यास सहमती दर्शवली. ही घोषणा २००९ मध्ये स्वाक्षरी केलेल्या द्विपक्षीय सुरक्षा आराखड्यावर आधारित आहे.
एका स्वतंत्र सागरी सुरक्षा रोडमॅपमध्ये माहितीची देवाणघेवाण, क्षमता विकास, प्रशिक्षण आणि कार्यान्वयन समन्वय यांचा समावेश आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या सागरी सीमा कमांड आणि भारतीय तटरक्षक दलाने सागरी सुरक्षा आणि संरक्षणास पाठिंबा देणाऱ्या एका सामंजस्य करारावरही स्वाक्षरी केली. या देशांनी सायबर सुरक्षा, महत्त्वपूर्ण तंत्रज्ञान, डिजिटल लवचिकता आणि पुरवठा साखळी विविधीकरणासाठी 'पॅक्ट्स' (PACTS) भागीदारीची स्थापना केली. त्यांनी भारताच्या 'गगनयान' मानवी अंतराळ उड्डाण कार्यक्रमासाठी कोकोस कीलिंग बेटांवर एक तात्पुरते ट्रॅकिंग टर्मिनल कार्यान्वित केले. एका त्रिपक्षीय तंत्रज्ञान सामंजस्य करारामुळे कॅनडादेखील सहकार्याच्या चौकटीत सामील झाला.
संरक्षण आणि ऊर्जा करार शिखर परिषदेच्या पॅकेजला आकार देतात.
या शिखर परिषदेत, भारतासोबतच्या २०१५ च्या अणुसहकार्य कराराअंतर्गत ऑस्ट्रेलियाच्या युरेनियम निर्यातीसाठी अंतिम प्रशासकीय व्यवस्था करण्यात आली. हे इंधन शांततापूर्ण उद्देशांसाठी वापरले जाणे आवश्यक आहे आणि ते आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेच्या सुरक्षा उपायांच्या अंतर्गत राहिले पाहिजे. या व्यवस्थेमुळे आवश्यक शासकीय चौकट तयार झाली आहे, परंतु अधिकाऱ्यांनी कोणताही खरेदीदार, खेपचे प्रमाण किंवा वितरणाचे वेळापत्रक जाहीर केले नाही. व्यापक ऊर्जा निवेदनात कोळसा, द्रवीकृत नैसर्गिक वायू, डिझेल, नवीकरणीय ऊर्जा, विद्युतीकरण आणि कमी कार्बन उत्सर्जन करणाऱ्या इंधनांचा समावेश होता. ऑस्ट्रेलियाने अणुपुरवठादार गटामध्ये भारताच्या सदस्यत्वाला आपला पाठिंबा पुन्हा व्यक्त केला.
जिओसायन्स ऑस्ट्रेलिया आणि भारतीय भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण यांच्यातील करारानुसार ऑस्ट्रेलिया आणि भारताने महत्त्वपूर्ण खनिज सहकार्याचे नूतनीकरण केले. ही चौकट संसाधन नकाशांकन आणि खनिज शोधासाठी वैज्ञानिक देवाणघेवाणीला समर्थन देते. दोन्ही सरकारांनी त्यांच्या विद्यमान आर्थिक कराराअंतर्गत व्यापार आणि गुंतवणूक सुरू ठेवण्यास पाठिंबा दिला, तर एका व्यापक व्यापार करारावर वाटाघाटी सुरू आहेत. गुजरातमधील एका रूफटॉप सोलर प्रशिक्षण अकादमीत २,००० महिला आणि तरुणांना तंत्रज्ञ, इन्स्टॉलर किंवा मदतनीस म्हणून प्रशिक्षित केले जाईल. या दौऱ्यादरम्यान आयोजित केलेल्या बिझनेस सीईओ फोरमचेही शिखर परिषदेत स्वागत करण्यात आले.
शिक्षण, संस्कृती आणि क्रीडा सहकार्य वाढवतात.
शिक्षण आणि कौशल्ये हा देखील या परिणाम पॅकेजचा एक प्रमुख भाग होता. फ्लिंडर्स विद्यापीठाला बंगळूरु कॅम्पससाठी इरादापत्र मिळाले, तर व्हिक्टोरिया विद्यापीठाला गुरुग्राममध्ये कार्यरत राहण्यासाठी मंजुरी मिळाली. दोन्ही सरकारांनी भुवनेश्वर येथील राष्ट्रीय कौशल्य प्रशिक्षण संस्थेमध्ये खाणकाम कौशल्य केंद्रालाही पाठिंबा दिला. ऑस्ट्रेलियाने 'सेंटर फॉर ऑस्ट्रेलिया-इंडिया रिलेशन्स' मार्फत मैत्री अनुदानासाठी १० दशलक्ष डॉलर्सची घोषणा केली. या अनुदानामुळे दोन्ही देशांमधील आर्थिक सहकार्य आणि सामुदायिक संबंधांवर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या प्रकल्पांना पाठिंबा मिळेल.
या शिखर परिषदेत दोन्ही देशांमधील प्रमुख स्पर्धांशी निगडित क्रीडा सहकार्याचा एक आराखडा तयार करण्यात आला. ऑस्ट्रेलिया ब्रिस्बेनमध्ये २०३२ च्या ऑलिम्पिक आणि पॅरालिम्पिक खेळांचे आयोजन करेल, तर भारत अहमदाबादमध्ये २०३० च्या राष्ट्रकुल खेळांचे आयोजन करेल. सांस्कृतिक वस्तू आणि मानवी अवशेष त्यांच्या मूळ समुदायांना परत करण्याच्या बाबतीत दोन्ही सरकारांनी प्रगती नोंदवली. त्यांनी क्वाड, आसियान-प्रणित मंच, पॅसिफिक आयलंड्स फोरम आणि इंडियन ओशन रिम असोसिएशनच्या माध्यमातून सहकार्याची पुष्टी केली. नेत्यांनी संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या सुधारणेलाही पाठिंबा दिला.
भारत आणि ऑस्ट्रेलियाने संरक्षण आणि ऊर्जा क्षेत्रात संबंध अधिक दृढ केले, ही बातमी सर्वप्रथम अरब प्रेसवायरवर प्रसिद्ध झाली: जगभर पोहोचण्यासाठी तयार केलेल्या अरब बातम्या.